De meeste dure reparaties aan een woning beginnen klein: een verstopte goot die water over de gevel stuurt, een kitrand die loslaat, een kozijn waarvan de verf barst, een cv-ketel die jaren niet is nagekeken. Wie elk seizoen een uur de tijd neemt om de woning rond te lopen, en een paar klussen per jaar aan een vakman uitbesteedt, voorkomt het grootste deel van die schade. Deze kalender zet per seizoen op een rij wat u zelf controleert, wat u laat doen en welke signalen betekenen dat u niet moet wachten tot het volgende seizoen. Onderaan vindt u een jaaroverzicht per onderdeel en per vakman.
Voorjaar: schade van de winter opnemen
- Dak en goten. Loop na de laatste storm om het huis en kijk met een verrekijker naar verschoven of gebroken pannen, losse nokvorsten, scheuren in lood en zink rond de schoorsteen en water dat in de goot blijft staan. Maak de goten en de hemelwaterafvoeren schoon. Een dakdekker inspecteert een plat dak op blazen, scheuren bij de opstanden en de staat van de dakdoorvoeren; op een hellend dak controleert hij de aansluitingen die u van de grond niet ziet.
- Gevel en voegwerk. Kijk naar uitgesleten voegen, scheuren, witte uitslag en losse stenen bij de onderkant van de gevel en rond kozijnen. Zand dat uit de voeg valt als u er met een sleutel langs gaat, is een signaal voor een metselaar. Voegwerk gaat lang mee, maar de windzijde slijt sneller dan de rest.
- Kozijnen en schilderwerk. Druk met een schroevendraaier zacht op de onderdorpels en de onderste hoeken van kozijnen en deuren. Zacht hout is houtrot. Barsten en afbladderende verf laten vocht toe en vragen om een schilder voordat de zomer voorbij is. Buitenschilderwerk gaat in de regel vijf tot zeven jaar mee, aan de zonzijde korter, en vraagt tussendoor om een wasbeurt en kleine bijwerkingen.
- Glas. Condens tussen de ruiten van dubbel glas betekent dat de isolerende werking weg is en de ruit aan vervanging toe is. Laat buitenglas en kozijnen reinigen door een glazenwasser; vuil en algen tasten kit en verf aan.
- Ventilatie. Reinig de roosters boven de ramen en de ventielen in badkamer, toilet en keuken. Heeft u mechanische ventilatie of een warmteterugwinunit, vervang dan de filters volgens de opgave van de fabrikant en laat het systeem periodiek reinigen en inregelen.
Zomer: het seizoen voor buitenwerk
- Schilderwerk uitvoeren. Droog weer en temperaturen ruim boven het minimum van de verf maken de zomer en de nazomer het beste moment voor buitenschilderwerk en houtrotherstel. Plan het vroeg; schilders zitten in deze maanden vol.
- Kitwerk buiten. Controleer de kitnaden tussen kozijn en gevel en rond dakramen. Een losgelaten naad laat regenwater achter het kozijn lopen en toont zich pas als vochtplek onder het raam. Dit is werk voor een timmerman of schilder.
- Riool en hemelwaterafvoer. Een gorgelende afvoer, een rioollucht in huis of water dat traag wegloopt in meerdere afvoeren tegelijk wijst op een beginnende verstopping of een probleem met de ontluchting. Een loodgieter spoelt het riool door of inspecteert het met een camera; wacht niet tot het bij hevige regen terugloopt.
- Platte daken en dakterrassen. Verwijder bladeren en mos, controleer of de afvoeren vrij zijn en of de bedekking nergens omhoog komt. Hitte en uv-straling verouderen bitumen; een dakdekker beoordeelt of een nieuwe toplaag nodig is.
- Buitenkranen en tuin. Controleer buitenkranen op lekkage en zorg dat de grond rond de woning afloopt van de gevel af, zodat regenwater niet tegen de fundering blijft staan.
Najaar: de woning winterklaar maken
- Cv-ketel laten onderhouden. Laat de ketel elk jaar of elke twee jaar nakijken door een cv-monteur, afhankelijk van het advies van de fabrikant en de leeftijd van het toestel. Werk aan gasgestookte toestellen mag alleen door een daarvoor gecertificeerd bedrijf worden gedaan. Controleer zelf de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Plan het onderhoud in september of oktober, vóór de drukte van de eerste koude dagen.
- Rook- en koolmonoxidemelders. Test de melders, vervang batterijen en vervang melders die ouder zijn dan de door de fabrikant opgegeven levensduur. Rookmelders zijn op elke verdieping verplicht; een koolmonoxidemelder bij elk gastoestel is dringend aan te raden.
- Goten en afvoeren opnieuw schoonmaken zodra de bladeren gevallen zijn. Dit is de belangrijkste gootbeurt van het jaar: een volle goot in een vorstperiode zet uit en scheurt.
- Tochtstrips en deurdrangers. Vervang versleten tochtstrips en controleer of ramen en deuren goed sluiten. Dit is klein werk met direct effect op comfort en energierekening; wat verder loont, leest u in Energielabel verbeteren: welke maatregelen tellen echt.
- Buitenkranen aftappen en leidingen in onverwarmde ruimten isoleren, zodat ze niet bevriezen.
- Schoorsteen en rookkanaal. Stookt u hout, laat het kanaal dan jaarlijks vegen; veel verzekeraars vragen daar bij een schoorsteenbrand naar.
Winter: binnen controleren
- Kitwerk binnen. Controleer de kitranden in badkamer en keuken: bij douchebak, bad, wastafel en aanrechtblad. Loslatende, zwarte of gescheurde kit laat water achter de tegels lopen en is de meest voorkomende oorzaak van een natte plek op het plafond eronder. Vernieuwen is werk voor een tegelzetter of een handige bewoner.
- Elektra. Druk twee keer per jaar op de testknop van elke aardlekschakelaar; schakelt hij niet uit, dan is hij defect. Let op warme stekkers of stopcontacten, flikkerende verlichting en zekeringen die vaker uitschakelen; dat zijn redenen om een elektricien te laten kijken, zeker in een woning met een oudere installatie.
- Vocht en schimmel. Winter is het seizoen waarin condens en schimmel zichtbaar worden in hoeken, achter kasten en rond kozijnen. Meestal is de oorzaak te weinig ventilatie; blijft het na beter ventileren terugkomen, laat dan een stukadoor of vochtspecialist beoordelen of er een bouwkundige oorzaak is.
- Kruipruimte. Kijk na een natte periode of er water in de kruipruimte staat en of de leidingen daar droog en geïsoleerd zijn.
- Plannen. De winter is het moment om offertes aan te vragen voor het buitenwerk van het komende jaar. Vakmensen hebben dan meer ruimte voor een gesprek en u staat vooraan in de planning. Hoe lang de verschillende klussen duren, leest u in Hoe lang duurt een verbouwing: doorlooptijden per klus.
Jaaroverzicht per onderdeel
| Onderdeel | Zelf controleren | Door een vakman | Vakman |
|---|---|---|---|
| Dak, goten, lood en zink | Voorjaar en najaar | Inspectie elke twee tot drie jaar, plat dak jaarlijks | Dakdekker |
| Cv-ketel en radiatoren | Druk en ontluchten: najaar | Onderhoud elk jaar of elke twee jaar | Cv-monteur |
| Buitenschilderwerk en houtrot | Voorjaar | Bijwerken elke twee tot drie jaar, overschilderen elke vijf tot zeven jaar | Schilder |
| Kozijnen, kitnaden buiten, hang- en sluitwerk | Zomer | Bij houtrot of losse naden | Timmerman |
| Kitwerk badkamer en keuken | Winter | Vernieuwen zodra het loslaat, doorgaans elke vijf tot tien jaar | Tegelzetter |
| Riool en afvoeren | Zomer, bij geur of traag weglopen | Doorspoelen of camera-inspectie bij klachten | Loodgieter |
| Elektra en aardlekschakelaars | Testknop twee keer per jaar | Keuring bij oudere installatie of storingen | Elektricien |
| Voegwerk en gevel | Voorjaar | Hervoegen bij uitgesleten voegen | Metselaar |
| Binnenwanden, vocht en schimmel | Winter | Herstel en advies bij terugkerend vocht | Stukadoor |
| Glas en buitenkant kozijnen | Voorjaar | Reinigen enkele keren per jaar; vervangen bij condens tussen de ruiten | Glazenwasser, timmerman |
| Groter achterstallig onderhoud | Jaarlijkse rondgang | Meerjarenonderhoudsplan en gecombineerde uitvoering | Aannemer |
Komt er uit uw rondgang meer dan één klus, dan is het vaak slimmer om ze te bundelen: een steiger die er staat voor het schilderwerk kan ook de goten en het lood dienen, en een aannemer kan meerdere kleine klussen in één planning opnemen. Voor een oudere woning loont een meerjarenonderhoudsplan, waarin per onderdeel staat wanneer het aan de beurt is en wat u daarvoor reserveert.
Signalen die niet kunnen wachten
De kalender is een ritme, geen wet. Sommige signalen vragen om directe actie, ongeacht het seizoen: een vochtplek die groter wordt, water dat uit een goot over de gevel loopt, een cv-ketel die telkens druk verliest of in storing gaat, een koolmonoxidemelder die afgaat, een brandlucht of een warm stopcontact, een aardlekschakelaar die blijft uitschakelen, rioolwater dat terugkomt, of een scheur in de gevel die zichtbaar breder wordt. Bij een lekkage helpt Lekkage: welke vakman belt u u om de juiste vakman te kiezen. Voor al het andere plaatst u uw klus kosteloos op VerbouwPro; vakmensen uit uw regio reageren met een geverifieerd profiel en reviews, en u kiest zelf met wie u in gesprek gaat.