Bijna elke aannemer, cv-monteur of elektricien voert wel een logo: op de bus, in de voettekst van de offerte of op de website. Voor opdrachtgevers is het lastig om te zien wat zo'n keurmerk precies waard is. Sommige keurmerken bieden u een geschillenregeling en een financiële waarborg als het bedrijf failliet gaat; andere zeggen alleen iets over een product of over veilig werken en niets over de kwaliteit van het werk bij u thuis. En één "keurmerk" is geen keurmerk maar een wettelijke plicht: de CO-certificering voor werk aan gasinstallaties. Dit artikel loopt de bekendste logo's langs met steeds dezelfde drie vragen: wie geeft het af en wat wordt getoetst, wat levert het u op, en wat betekent het níet. Tot slot leest u hoe u elk keurmerk zelf controleert.
BouwGarant: keurmerk voor aannemers met geschillenregeling
BouwGarant noemt zichzelf "hét keurmerk in de bouw" en is gericht op aannemers in verbouw en nieuwbouw. Een bedrijf mag het keurmerk pas voeren als het aan toelatingseisen voldoet. Volgens de pagina's voor aannemers moet het bedrijf in de huidige rechtsvorm minimaal tweeënhalf jaar bij de KvK zijn ingeschreven en aantoonbaar actief zijn, over de laatste twee kalenderjaren jaarcijfers hebben gedeponeerd en moet de directie het vakdiploma aannemer B&U bezitten; daarnaast noemt BouwGarant de juiste verzekeringen, een kredietwaardigheidscontrole en periodieke toetsing door onafhankelijke instanties. De volledige eisen staan in de beoordelingsrichtlijn van BouwGarant.
Wat het u oplevert. BouwGarant-aannemers zijn aangesloten bij de onafhankelijke Geschillencommissie Verbouwingen en Nieuwbouw, opgericht door de Consumentenbond, Vereniging Eigen Huis en BouwGarant. Komt u er met de aannemer niet uit, dan kunt u daar terecht voor een bindende uitspraak zonder gang naar de rechter. Daarnaast kunt u bij een grotere klus een aparte Verbouwgarantie afsluiten: een verzekering die u vóór de start van het werk aanvraagt en die de extra afbouwkosten dekt als de aannemer tijdens het werk failliet gaat, plus verborgen gebreken na oplevering. Let wel: die garantie is niet automatisch inbegrepen bij elke BouwGarant-aannemer, u moet haar per project aanvragen. Hoe de garantie zich verhoudt tot uw wettelijke rechten leest u in Garantie na een verbouwing: hoe lang, waarop en van wie.
Wat het niet betekent. Het keurmerk toetst de organisatie van het bedrijf, niet uw individuele klus. Een aangesloten aannemer kan nog steeds een slechte offerte maken of te laat opleveren; het verschil is dat u dan een laagdrempelige geschillenroute heeft.
Woningborg en SWK: waarborg bij nieuwbouw
Woningborg en SWK (Stichting Waarborgfonds Koopwoningen, sinds 1978) zijn vooral bekend van de garantie- en waarborgregeling bij nieuwbouwkoopwoningen. Beide organisaties toetsen bouwondernemingen voordat zij als deelnemer worden ingeschreven en geven per woning een waarborgcertificaat af. Volgens de pagina voor kopers van Woningborg biedt de regeling dekking als de aannemer tijdens de bouw failliet gaat, en vanaf drie maanden na de oplevering een gewaarborgde garantie op onderdelen van de woning. Komt de aannemer een arbitrale uitspraak over gegarandeerde gebreken niet na, of is hij na oplevering failliet, dan kunt u een beroep doen op de herstelwaarborg; bij een geschil kunt u eerst bemiddeling vragen. SWK werkt met een vergelijkbare regeling voor zijn deelnemers.
Wat het niet betekent. Deze regelingen zijn gekoppeld aan een woning en een project, niet aan een bedrijf als zodanig. Dat een aannemer deelnemer is bij Woningborg of SWK, zegt dus niets over uw particuliere badkamerverbouwing: daarvoor geldt de regeling doorgaans niet, tenzij er voor uw project een apart certificaat is afgegeven. Vraag er dus naar en laat het zien.
Techniek Nederland: branchevereniging, geen certificaat
Techniek Nederland is de ondernemersvereniging van installatiebedrijven en technisch dienstverleners. Het logo betekent dat het bedrijf lid is; het is een lidmaatschap van een branchevereniging, geen door een onafhankelijke instantie afgegeven certificaat. Toch heeft dat lidmaatschap voor u concrete waarde. Leden werken met de Algemene Voorwaarden voor Installatiewerk voor Consumenten (AVIC), opgesteld in overleg met consumentenorganisaties binnen de SER, met daarin een garantieregeling. Bij een geschil kunt u terecht bij de Geschillencommissie Installerende Bedrijven, die klachten behandelt over onder meer de aanleg of reparatie van verwarming, gas- en waterleidingen, elektra, riool en sanitair in uw woning. Voorwaarde is dat het bedrijf lid is van Techniek Nederland; is het geen lid, dan staat deze route niet open. Of een bedrijf lid is, controleert u via "Vind een vakbedrijf" op de website van de vereniging.
Wat het niet betekent. Lidmaatschap is geen bewijs dat een specifieke monteur gecertificeerd is voor gaswerk of koudemiddelen; die verplichtingen staan hieronder apart. Vraag bij gas- of warmtepompwerk dus altijd ook naar die certificaten.
Erkend Installateur (InstallQ): vakbekwaamheid per discipline
De term "erkend installateur" verwijst in Nederland meestal naar een erkenning van InstallQ, een onafhankelijke stichting die erkenningsregelingen beheert voor onder meer elektrotechniek, gas, water, verwarming, zonnestroom en warmtepompen. Een erkend bedrijf heeft aangetoond over de vereiste vakkennis en bedrijfsuitrusting te beschikken en wordt periodiek gecontroleerd. Voor u is dit het keurmerk dat het dichtst bij de kwaliteit van het technische werk komt, omdat het per vakgebied wordt verleend. Erkende bedrijven vindt u in het publieke register echteinstallateur.nl, zoekbaar op postcode en bedrijfsnaam.
Wat het niet betekent. Een erkenning voor zonnestroom zegt niets over gaswerk, en omgekeerd. Kijk in het register welke erkenning het bedrijf precies heeft en of die past bij uw klus. Een erkenning is bovendien geen financiële waarborg bij faillissement en geen geschillenregeling.
KOMO: product en proces, niet uw klus
KOMO is het Nederlandse keurmerk voor bouwproducten, bouwprocessen en diensten. Een KOMO-certificaat of -attest wordt afgegeven door een geaccrediteerde certificatie-instelling, zoals Kiwa of SKG-IKOB, op basis van een beoordelingsrichtlijn (BRL). Het zegt dat een product of proces objectief is getoetst en voldoet aan eisen voor onder meer veiligheid, geschiktheid en duurzaamheid; het gaat verder dan de wettelijke CE-markering. Dat uw dakbedekking, kozijnen of isolatiemateriaal KOMO-gecertificeerd zijn, is dus een goed teken voor het materiaal.
Wat het niet betekent. Een KOMO-logo op de offerte van een aannemer betekent meestal dat hij KOMO-gecertificeerde producten gebruikt of volgens een gecertificeerd proces werkt, niet dat zijn bedrijf of uw klus is gekeurd. Er bestaan wel KOMO-procescertificaten voor uitvoerende bedrijven, bijvoorbeeld voor het aanbrengen van dakbedekking of isolatie; of een bedrijf er een heeft, controleert u via de zoekfunctie op komo.nl, waar certificaten per bedrijf en per onderwerp zijn te vinden. Vraag altijd om het certificaat zelf.
VCA: veilig werken, geen kwaliteitsoordeel
VCA staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers en wordt beheerd door de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV). Een VCA-bedrijfscertificaat toont aan dat het veiligheidsbeheersysteem van het bedrijf is getoetst: risicobeheersing, opleiding, voorlichting, inspecties en incidentregistratie. Er zijn niveaus (VCA*, VCA** en VCA Petrochemie) en daarnaast persoonsdiploma's zoals Basisveiligheid (B-VCA) en VOL-VCA. VCA is bedoeld voor bedrijven die risicovol werk doen, vaak omdat zakelijke opdrachtgevers het eisen; het is geen wettelijke verplichting voor werk in woningen.
Wat het niet betekent. VCA zegt iets over veiligheid op de werkplek, niet over de kwaliteit van metselwerk, tegelwerk of leidingwerk. Het is een plus, zeker bij werk op hoogte of met zwaar materieel, maar geen vervanging van referenties en vakdiploma's. Bedrijfscertificaten zijn te controleren in het Centraal Certificaten Register van SSVV (ccr.ssvv.nl), persoonsdiploma's in het Centraal Diploma Register.
CO-certificering voor gaswerk: geen keurmerk, maar wet
Sinds 1 april 2023 mogen het installeren, repareren, onderhouden en in bedrijf stellen van gasverbrandingstoestellen, zoals een cv-ketel, geiser of gashaard, en van de bijbehorende luchttoevoer en rookgasafvoer alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerd bedrijf. De grondslag is artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het bedrijf moet een certificaat hebben op basis van een erkende beoordelingsrichtlijn, zoals de InstallQ BRL 6000-25 of de Kiwa BRL K25000, en de monteur moet een Bewijs van Vakmanschap Koolmonoxide bezitten. De regel richt zich ook tot u als opdrachtgever: wie het werk door een niet-gecertificeerd bedrijf laat uitvoeren, handelt in strijd met het Bbl. Dit is dus geen vrijblijvend keurmerk maar een wettelijke voorwaarde om de ketel überhaupt te mogen aanraken.
Controleren is eenvoudig: in het landelijke register gasverbrandingsinstallaties van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw zoekt u op bedrijfsnaam of plaats of een installateur gecertificeerd is en voor welke werkzaamheden. Staat het bedrijf er niet in, laat het dan geen gaswerk doen. Vergelijkbare certificaatplichten gelden voor werk met koudemiddelen in warmtepompen en airco's (F-gassencertificaat voor bedrijf en monteur). Voor elektra in woningen bestaat géén wettelijke certificaatplicht; daar gelden de NEN 1010 en de eisen van de netbeheerder, zoals toegelicht in Mag ik zelf elektra aanleggen?.
Zo controleert u een keurmerk in vijf minuten
- KvK. Zoek het bedrijf op via kvk.nl. Klopt de handelsnaam, het adres en de activiteit (SBI-code) met wat op de offerte staat? Hoe lang bestaat het bedrijf, en is het niet net van rechtsvorm gewisseld?
- Het keurmerk zelf. Zoek het bedrijf op in het register van de organisatie die het keurmerk afgeeft: "Vind een aannemer" bij BouwGarant, het ondernemingsregister van Woningborg of de deelnemerslijst van SWK, "Vind een vakbedrijf" bij Techniek Nederland, echteinstallateur.nl voor InstallQ, komo.nl voor KOMO, ccr.ssvv.nl voor VCA en register.tlokb.nl voor CO-certificering. Een logo op een website is geen bewijs; alleen de registervermelding is dat.
- Scope en geldigheid. Past de erkenning bij uw klus (gas is geen zonnestroom, nieuwbouwwaarborg is geen verbouwgarantie) en is zij nog geldig?
- Wat levert het mij op? Vraag het bedrijf concreet: bij welke geschillencommissie bent u aangesloten, welke voorwaarden gebruikt u en moet ik voor een waarborg apart iets aanvragen? Een bedrijf dat zijn keurmerk serieus neemt, kan dat direct beantwoorden.
- Leg het vast. Noteer de registervermelding en het certificaatnummer bij uw offerte. Mocht er later een geschil ontstaan, dan heeft u het bewijs bij de hand.
Keurmerken zijn nuttige filters, maar geen vervanging van de basis: meerdere offertes, controleerbare referenties, heldere afspraken op papier en een betaalschema dat de voortgang volgt. Hoe u die basis legt, leest u in 5 tips voor het kiezen van de juiste aannemer.