Wie een verbouwing plant, komt al snel drie etiketten tegen die door elkaar worden gebruikt: aannemer, bouwbedrijf en klusbedrijf. In de praktijk noemt een eenmanszaak met een bus zich soms bouwbedrijf en een bedrijf met twintig man personeel aannemer. Toch is het onderscheid belangrijk, want het bepaalt wie het werk coördineert, wie aansprakelijk is als er iets misgaat en hoeveel u betaalt voor organisatie en overhead. Dit artikel legt de begrippen uit, geeft een beslisregel per soort klus en laat zien wanneer het slimmer is om losse vakmensen rechtstreeks in te huren.
Drie begrippen en wat ze juridisch betekenen
Juridisch is het eenvoudig: iedereen die zich tegen betaling verbindt om een werk van stoffelijke aard tot stand te brengen, is aannemer in de zin van het Burgerlijk Wetboek. De regels over aanneming van werk, van de waarschuwingsplicht tot de oplevering, gelden dus voor de grote bouwer én voor de klusser die uw schutting zet. Het verschil zit in de praktijk, de omvang en de organisatie.
De aannemer
Met "aannemer" wordt in het dagelijks spraakgebruik de hoofdaannemer bedoeld: het bedrijf dat de hele verbouwing aanneemt, de planning maakt, de verschillende disciplines inzet en als enige aanspreekpunt voor u fungeert. Hij heeft eigen timmerlieden en metselaars in dienst of werkt met vaste onderaannemers voor installatiewerk, stucwerk, tegelwerk en schilderwerk. U heeft één overeenkomst, één offerte, één planning en één partij die aansprakelijk is voor het geheel, ook voor fouten van de onderaannemers die hij heeft ingeschakeld.
Het bouwbedrijf
Een bouwbedrijf is in de kern hetzelfde als een aannemer, maar de term wordt vaker gebruikt voor bedrijven die ook ruwbouw en constructief werk uitvoeren: funderingen, dragende wanden, aanbouwen, dakconstructies, nieuwbouw. Een bouwbedrijf heeft doorgaans een werkvoorbereider of projectleider, werkt met tekeningen en constructieberekeningen en is thuis in vergunningen en bouwregelgeving. Veel bouwbedrijven treden bij een verbouwing op als hoofdaannemer; sommige doen alleen de ruwbouw en laten de afbouw aan u of aan anderen.
Het klusbedrijf
Een klusbedrijf of klusser is meestal een zelfstandige of een klein bedrijf dat kleinere, veelal afbouwklussen doet: een wand plaatsen, laminaat leggen, een keuken monteren, schilderen, kleine tegel- en timmerklussen. De kracht van een goed klusbedrijf is flexibiliteit, een laag uurtarief en de bereidheid om klussen aan te nemen die voor een aannemer te klein zijn. De grens ligt bij constructief werk, vergunningplichtige verbouwingen en werk aan gas en complexe elektra: daarvoor ontbreekt doorgaans de specialisatie, de certificering en de verzekeringsdekking.
Coördinatie en aansprakelijkheid: het echte verschil
Het verschil dat u in de portemonnee en in de nachtrust merkt, zit in twee dingen: wie de verschillende vakmensen op elkaar afstemt, en wie aansprakelijk is als het misgaat.
Bij een hoofdaannemer betaalt u voor coördinatie: hij regelt dat de loodgieter klaar is voordat de tegelzetter komt, lost het op als een onderaannemer uitvalt en is verantwoordelijk voor het eindresultaat. Die opslag voor organisatie en risico is onderdeel van zijn prijs. Daar staat tegenover dat één partij aansprakelijk is voor het geheel: lekt de douche omdat de installateur een koppeling verkeerd heeft gemonteerd, dan spreekt u de hoofdaannemer aan en zoekt hij het met zijn onderaannemer uit.
Huurt u losse vakmensen in, dan bent u zelf de coördinator. U maakt de planning, u bewaakt de volgorde en u bent degene die moet uitzoeken wie verantwoordelijk is als het stucwerk scheurt op de plek waar de elektricien later nog een sleuf heeft gefreesd. Elke vakman is alleen aansprakelijk voor zijn eigen werk, en de aansluiting tussen de disciplines is uw risico. Dat is goed te doen bij twee of drie partijen die elkaar niet in de weg lopen; bij zes disciplines in een badkamer wordt het een dagtaak.
Controleer in alle gevallen de verzekeringen: een aannemer heeft een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering en doorgaans een doorlopende CAR-verzekering voor schade aan het werk; een losse ZZP'er heeft hooguit een aansprakelijkheidsverzekering en vaak geen CAR-dekking. Bij een project met meerdere losse vakmensen is er dus niemand wiens polis het geheel dekt, tenzij u zelf iets regelt.
De Wkb bij groter werk
Sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen gelden extra regels voor bouwwerken in gevolgklasse 1, waaronder nieuwbouw van woningen en, gefaseerd, grotere verbouwingen die onder de vergunningplicht voor de bouwactiviteit vallen. Voor zulk werk moet een onafhankelijke kwaliteitsborger toezien op de bouw en moet de aannemer bij oplevering een dossier overhandigen. Een bouwbedrijf dat regelmatig vergunningplichtig werk doet, kent dit stelsel en heeft vaste kwaliteitsborgers; een klusbedrijf meestal niet. Daarnaast heeft de Wkb de aansprakelijkheid van elke aannemer, groot of klein, voor verborgen gebreken na oplevering verzwaard en de waarschuwingsplicht aangescherpt. Wat dat precies inhoudt, leest u in Wet kwaliteitsborging: wat betekent de Wkb voor uw verbouwing.
Beslisregel: wie u voor welke klus inschakelt
Drie vragen bepalen in de meeste gevallen de keuze: is het werk constructief of vergunningplichtig, hoeveel disciplines moeten op elkaar aansluiten, en hoeveel tijd en kennis heeft u zelf om te coördineren?
| Soort klus | Voorbeelden | Logische keuze |
|---|---|---|
| Eén discipline, klein | Schilderen, laminaat, schutting, keuken monteren, wandje plaatsen | Klusbedrijf of de betreffende vakman rechtstreeks |
| Eén discipline, specialistisch | Nieuw dak, cv-ketel of warmtepomp, groepenkast, voegwerk, stucwerk | Gespecialiseerde vakman: dakdekker, installateur, elektricien, metselaar, stukadoor |
| Twee of drie disciplines, u coördineert | Toilet renoveren, zolder afwerken, nieuwe vloer met plinten en schilderwerk | Losse vakmensen, mits u de volgorde zelf bewaakt |
| Vier of meer disciplines | Complete badkamer, keuken met verlegde leidingen, woning renoveren | Hoofdaannemer, of een vakman die het als hoofdaannemer aanneemt |
| Constructief of vergunningplichtig | Aanbouw, dakkapel met constructiewijziging, dragende muur verwijderen, dakopbouw | Bouwbedrijf of aannemer met constructeur, bekend met vergunning en Wkb |
Twee aanvullingen. Veel vakmensen die op VerbouwPro actief zijn, zoals een timmerman of een metselaar, nemen ook kleinere projecten als hoofdaannemer aan en halen er dan zelf een installateur bij. Dat is vaak een goede middenweg tussen een groot bouwbedrijf en zelf alles regelen. En een aannemer die zijn werk goed doet, bespaart u geld door uitloop en fouten te voorkomen; de opslag voor coördinatie is dus niet per definitie duurder dan zelf doen.
Wanneer losse vakmensen slimmer zijn
Zelf coördineren loont als het werk zich in duidelijke fasen laat knippen die elkaar weinig raken, als u tijd heeft om beschikbaar te zijn voor vragen en controle, en als u de volgorde en de afhankelijkheden begrijpt. U bespaart de opslag van de hoofdaannemer en u kiest per discipline de beste vakman in plaats van de vaste onderaannemer van de aannemer. Leg wel per vakman schriftelijk vast wat hij levert, wanneer hij komt en wat de aansluiting op het werk van anderen is, en spreek af wie de gezamenlijke punten regelt: wie boort de gaten voor de leidingen, wie herstelt het stucwerk na de elektricien, wie ruimt op.
Kies een hoofdaannemer als u weinig tijd heeft, als het werk constructief of vergunningplichtig is, als veel disciplines op een kleine oppervlakte samenkomen, of als u een harde opleverdatum nodig heeft waarop één partij aanspreekbaar is. Hoe u die partij selecteert, leest u in 5 tips voor het kiezen van de juiste aannemer; hoe u de offertes van verschillende soorten bedrijven eerlijk naast elkaar legt, in Offerte vergelijken: zo lees je een bouwofferte. Let daarbij op dat een offerte van een klusbedrijf vaak op regie-basis is en die van een aannemer op een vaste prijs; dat zijn geen vergelijkbare getallen zonder een duidelijke omschrijving van het werk.
Waar u altijd op let, ongeacht de naam op de bus
- KvK-inschrijving en btw-nummer, en of de activiteit die u laat uitvoeren bij de inschrijving past.
- Verzekeringen: aansprakelijkheid voor bedrijven en, bij groter werk, een CAR-verzekering die uw bestaande woning meeverzekert.
- Keurmerken en branchevoorwaarden: een aannemer die is aangesloten bij een branchevereniging met consumentenvoorwaarden en een geschillenregeling biedt meer zekerheid dan algemene voorwaarden van eigen makelij; een garantieregeling dekt afbouw van het werk als het bedrijf failliet gaat.
- Referenties van vergelijkbaar werk, liefst te bezichtigen.
- Een schriftelijke overeenkomst met omschrijving van het werk, prijs, planning, betalingstermijnen en afspraken over meerwerk.
Op VerbouwPro plaatst u uw klus kosteloos en reageren zowel aannemers als gespecialiseerde vakmensen uit uw regio, met een geverifieerd profiel en reviews. Omschrijf in uw aanvraag welke disciplines u verwacht en of u één aanspreekpunt wilt; dan weet een bedrijf direct of uw klus bij zijn organisatie past.