Twee offertes voor hetzelfde schilderwerk, en toch een flink verschil onderaan de streep. Vaak komt dat niet door de prijs per uur, maar door de btw: de ene schilder rekent 9%, de andere 21%. Voor u als particulier maakt dat direct verschil, want u kunt de btw niet terugvragen. De regels zijn op hoofdlijnen eenvoudig, maar de grens tussen wat wel en niet onder het lage tarief valt, is in de praktijk minder scherp dan veel mensen denken. Dit artikel legt uit welke werkzaamheden onder 9% vallen, wat voor materialen geldt, wanneer een woning "ouder dan twee jaar" is, hoe de factuur gesplitst moet worden en hoe het zit met zonnepanelen en een appartementencomplex.
De hoofdregel: 21%, met vier uitzonderingen voor woningen
Op bouw- en verbouwwerk geldt in Nederland het algemene btw-tarief van 21%. Dat geldt voor de arbeid van de aannemer, de timmerman, de tegelzetter, de elektricien en de loodgieter, en voor de materialen die zij leveren. De Wet op de omzetbelasting 1968 kent in Tabel I een beperkt aantal diensten waarop het verlaagde tarief van 9% van toepassing is. Voor woningeigenaren zijn er vier relevant:
- Schilderen van woningen ouder dan twee jaar (Tabel I, post b.8).
- Stukadoren van woningen ouder dan twee jaar (dezelfde post b.8).
- Behangen van woningen ouder dan twee jaar; de Belastingdienst rekent dit tot dezelfde categorie.
- Isoleren: het aanbrengen van op energiebesparing gericht isolatiemateriaal aan vloeren, muren en daken van woningen ouder dan twee jaar (Tabel I, post b.19), maar alleen voor het arbeidsdeel.
Daarnaast valt het schoonmaken binnen woningen onder 9%, ongeacht de leeftijd van de woning, maar dat is voor een verbouwing zelden relevant. Alles wat niet in deze opsomming staat, is belast met 21%. Er bestaat dus geen algemeen laag tarief voor "verbouwen" of "renoveren"; de tijdelijke regeling die daarvoor ooit gold, is al jaren verleden tijd.
Schilderen, stukadoren en behangen: arbeid én materiaal
Bij schilderen en stukadoren is het lage tarief ruim. Volgens de Belastingdienst valt niet alleen de arbeid onder 9%, maar ook het voorbereiden van het werk, de voorbehandelingen en de gebruikte materialen: verf, plamuur, pleister, primer en dergelijke. Ook lakken, vernissen en beitsen horen erbij, net als het aanbrengen van een giet- of coatingvloer, mits daarbij een verfproduct wordt gebruikt. Het schuren en lakken van een houten vloer valt alleen onder 9% als die vloer deel uitmaakt van de constructie van de woning; een losse laminaatvloer dus niet.
Bij behangen ligt het net iets anders. De arbeid, de noodzakelijke voorbereiding en hulpmaterialen zoals lijm vallen onder 9%, maar de levering van het behang zelf is belast met 21%. Een behanger die het behang meelevert, moet dat dus apart op de factuur zetten.
De grens ligt bij werk dat "te ver afstaat" van het schilder- of stucwerk. De Belastingdienst noemt als voorbeelden onder 21%: constructief herstel, het vervangen van kozijnen en deuren, het afkitten van bouwdelen, grootschalig betonherstel, het plaatsen van gipswanden, het aanbrengen van wandtegels en het leggen van vloeren. Vervangt een schilder bij het buitenschilderwerk ook een rot kozijn, dan is dat kozijn met het bijbehorende timmerwerk 21% en het schilderwerk 9%. Een stukadoor die eerst een voorzetwand van gipsplaat plaatst en die vervolgens stukt, splitst op dezelfde manier.
Isoleren: arbeid 9%, materiaal 21%
Voor isolatie geldt sinds 1 januari 2014 een belangrijke beperking: het lage tarief geldt alleen nog voor de arbeid. De isolatiematerialen zelf, zoals glaswol, steenwol, piepschuim, PUR, isolatieglas, schelpen en kleikorrels, zijn belast met 21%, ook als de installateur ze zelf levert of maakt. De wet omschrijft het als "het aanbrengen van op energiebesparing gericht isolatiemateriaal aan vloeren, muren en daken", met uitzondering van de materialen. Het doel moet dus energiebesparing zijn; geluidsisolatie alleen telt niet. Deuren, kozijnen en riet gelden volgens de Belastingdienst niet als isolatiemateriaal.
Werk dat samenhangt met het isoleren maar er niet onder valt, blijft 21%: sloopwerk, het plaatsen van zonwering, het bouwen van een dakopbouw, het vervangen van de dakbedekking. Bij een na-isolatie van het dak waarbij ook de pannen worden vervangen, geldt 9% alleen voor de uren die aan het aanbrengen van de isolatie zijn besteed. Welke isolatiemaatregelen het meeste opleveren voor uw woning leest u in Energielabel verbeteren: welke maatregelen tellen echt.
Wanneer is een woning "ouder dan twee jaar"?
De termijn van twee jaar loopt vanaf de eerste ingebruikneming van de woning en wordt beoordeeld op het moment dat het werk wordt uitgevoerd, niet op het moment van de offerte of de factuur. Bij twijfel kan de vakman de bouwdatum opzoeken in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) via het Kadaster, of u een korte schriftelijke verklaring laten ondertekenen dat de woning ouder is dan twee jaar. Die verklaring beschermt de vakman bij een controle; weiger haar niet, maar teken alleen wat waar is.
Wat een "woning" is, is ook afgebakend. Het gaat om onroerende zaken die bestemd zijn voor permanente bewoning door particulieren. Daaronder vallen ook studentenwoningen en woonboten of woonwagens die daarvoor geschikt en bestemd zijn. Niet onder het lage tarief vallen vakantiewoningen die niet permanent bewoond mogen worden, bedrijfsgebouwen en losse garageboxen. Een pand dat deels woning en deels bedrijfsruimte is, zoals een winkel met bovenwoning, komt alleen voor het woongedeelte in aanmerking; de factuur wordt dan naar rato gesplitst. Tot 1 juli 2025 mocht bij overwegend woongebruik nog het hele pand onder 9% worden gebracht; die goedkeuring is vervallen.
Appartementen en de VvE
Een appartementencomplex bestaat uit woningen, dus het schilderen, stukadoren, behangen en isoleren van de afzonderlijke appartementen valt gewoon onder de regels hierboven. Voor de gemeenschappelijke ruimten, zoals het trappenhuis, de hal, de lift en de bergingsgang, mag het lage tarief ook worden toegepast, zolang die ruimten worden gebruikt voor particuliere bewoning. Worden zij óók voor andere doeleinden gebruikt, bijvoorbeeld omdat de begane grond uit winkels bestaat die dezelfde entree gebruiken, dan moet sinds 1 juli 2025 een splitsing worden gemaakt naar het deel dat voor bewoning is bestemd. Een VvE die een schilderbeurt van de buitenkozijnen aanbesteedt, doet er goed aan dit punt in de offerteaanvraag op te nemen. Meer over besluitvorming en onderhoud in een VvE leest u in Verbouwen in een VvE-appartement.
Zonnepanelen: 0% sinds 2023
Voor zonnepanelen geldt sinds 1 januari 2023 een eigen regeling: het nultarief. De levering en de installatie van zonnepanelen, ook geïntegreerde panelen die als dakbedekking dienen, zijn belast met 0% als zij worden geplaatst "op of in de onmiddellijke nabijheid van woningen" (Tabel II, posten a.10 en b.7). Daaronder vallen volgens de Belastingdienst ook een garage, schuur, serre of aanbouw bij de woning, een vakantiewoning, een woning met een bedrijf aan huis en gebouwen van een VvE. Het nultarief dekt verder de werkzaamheden en goederen die direct nodig zijn om de panelen te laten functioneren: bekabeling, montagemateriaal, optimizers, de omvormer en de aanpassing van de meterkast.
Niet onder het nultarief vallen een thuisbatterij of accupakket, het vervangen van de hele groepenkast, en panelen op een bedrijfspand zonder woonfunctie of op een openbaar gebouw. Koopt u een nieuwbouwwoning met geïntegreerde panelen, dan betaalt u over de hele woning 21%, omdat de panelen dan deel zijn van de levering van de woning. Het voordeel van het nultarief is dat u zich niet meer als btw-ondernemer bij de Belastingdienst hoeft te melden om de btw terug te vragen, zoals vóór 2023 gebruikelijk was.
Zo moet de factuur eruitzien
Een vakman die zowel 9%- als 21%-werk uitvoert, moet de factuur splitsen: een deel met het lage tarief en een deel met het hoge tarief, elk met de eigen grondslag en het eigen btw-bedrag. Een factuur met één totaalbedrag "inclusief btw" zonder uitsplitsing is voor u oncontroleerbaar en voor de vakman bij een controle een risico. Het lage tarief geldt ook als een hoofdaannemer het schilder- of stucwerk uitbesteedt aan een onderaannemer; de onderaannemer factureert dan 9% aan de hoofdaannemer, en die rekent het aan u door met hetzelfde tarief.
- Vraag in de offertefase om een uitsplitsing per werksoort met het btw-tarief erbij. Zo vergelijkt u offertes op dezelfde basis; hoe u dat aanpakt leest u in Offerte vergelijken: zo lees je een bouwofferte.
- Controleer de leeftijd van de woning en zorg dat het werk ook daadwerkelijk na de tweejaarsgrens wordt uitgevoerd.
- Let op gecombineerd werk. Een aannemer die een badkamer renoveert en daarbij ook het plafond stukt, mag alleen het stucwerk tegen 9% rekenen; de rest is 21%.
- Controleer de eindfactuur op dezelfde splitsing als de offerte. Ook meerwerk moet per onderdeel het juiste tarief krijgen; zie Meerwerk bij een verbouwing.
Een vakman die ten onrechte 21% rekent, kost u geld; een vakman die ten onrechte 9% rekent, krijgt zelf een naheffing en zal die mogelijk bij u proberen te verhalen. In beide gevallen is een heldere splitsing in uw belang. De btw-regels veranderen regelmatig en kennen uitzonderingen die in dit artikel niet allemaal aan bod komen; raadpleeg bij twijfel de actuele informatie op belastingdienst.nl of vraag de aannemer om toe te lichten hoe hij de btw heeft berekend.